60 lat Polietchniki Radomskiej
Słowo Rektora
Kalendarium obchodów
   Historia Uczelni
Lata 1950-1965
Lata 1965-1978
Lata 1978-1996
Lata 1996-2005
Kalendarium (lata 1950-2010)
Rektorzy
Politechnika dziś
Patron
Patronat medialny
O Jubileuszu
Kontakt

Lata 1950-1965

Historia Uczelni

Powstanie i rozwój Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu (1950 -1965)

Pierwsze wzmianki o powołaniu wyższej uczelni w Radomiu pojawiły się już w roku 1945. Podczas okupacji, a szczególnie po Powstaniu Warszawskim, Radom, jako miasto relatywnie mało zniszczone, stał się przystanią dla wielu wybitnych uczonych z Warszawy, Poznania i innych miast kraju. Reprezentantem istniejącego wówczas w mieście potencjału naukowego był prof. dr Tadeusz Kotarbiński. W organizowanych przez niego seminariach (od października 1944 roku) brali udział młodzi adepci nauki: Janusz Chmielewski, Józef Stanisław Piętowski, Maria Veillard-Cybulska oraz Xymena Wasilewska-Gliszczyńska. Potencjał kulturalny reprezentowali także inni wybitni twórcy i pedagodzy, którzy czasowo lub na stałe zamieszkali w Radomiu. Znaleźli się tu wówczas poeta Jan Bolesław Ożóg, poeta i dziennikarz Stanisław Skoneczny, literat Jerzy Jędrzejewicz, powieściopisarka Elżbieta Gałecka-Jackiewiczowa, Aleksander Czaplicki, Jerzy Gombrowicz, muzycy: Antoni Marek, Marceli Karczemny, Eugeniusz i Jan Langerowie, Kazimierz Potkański oraz plastycy: Wacław Dobrowolski, Stanisław Zawadzki, Władysław Mikos, Halina i Jędrzej Krysińscy. Obecność i działalność w mieście znanych twórców kultury i nauki przyczyniły się do powołania w Radomiu Instytutu Naukowo-Społecznego, który powstał 7 lutego i działał do września 1945 roku. Instytut wystąpił z inicjatywą utworzenia w Radomiu wyższej szkoły o kierunku ekonomicznym i administracyjnym. Memoriał opracowany przez Józefa Stanisława Piętowskiego i Stefana Witkowskiego został przekazany do Ministra Oświaty 1 maja 1945 roku. Niestety, pierwsze próby powołania wyższej uczelni w Radomiu nie powiodły się. Dopiero starania Stowarzyszenia Inżynierów Mechaników Polskich oraz miejscowych zakładów przemysłowych doprowadziły do powstania uczelni.

Obecność i działalność w naszym mieście wielu wybitnych uczonych i jednoczesne duże zapotrzebowanie radomskich zakładów przemysłowych na wykwalifikowaną kadrę techniczną stworzyły właściwy klimat, konieczny do podjęcia decyzji o organizacji wyższej uczelni. W znacznym stopniu przyczyniło się do tego działające wówczas Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników Polskich, które stworzyło nowy model kształcenia kadr inżynierskich przez uruchomienie w 1948 roku w Warszawie pierwszej wyższej uczelni zawodowej – Szkoły Inżynierskiej działającej w ramach Naczelnej Organizacji Technicznej jako uczelni niepaństwowej. Za przykładem tej uczelni oraz inicjatyw innych miast przemysłowych, postanowiono powołać taką uczelnię również w Radomiu. Z inicjatywy SIMP-u powołano Komisję Organizacyjną Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, w skład której wchodzili: mgr inż. Jerzy Dickman (dyrektor Zjednoczonych Zakładów Wyrobów Metalowych w Radomiu) jako jej przewodniczący, inż. Bolesław Egiejman (dyrektor Państwowych Szkół Przemysłowych, późniejszego Technikum Mechanicznego w Radomiu), mgr inż. Tadeusz Wichert, mgr inż. Eugeniusz Wasilewski (znani pedagodzy szkolnictwa technicznego), a także pracownicy techniczni Zjednoczonych Zakładów Wyrobów Metalowych w Radomiu: inż. Ludwik Kuberski, inż. Edward Kuta (Stowarzyszenie Techników Odlewników Polskich), inż. Józef Adamski, Feliks Jastrzębski oraz inż. Bronisław Pająk.

Stowarzyszenie Inżynierów Mechaników Polskich Oddział w Radomiu 29 listopada 1949 roku zwróciło się do Ministerstwa Oświaty w Warszawie z propozycją utworzenia Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu. Projekt zakładał powstanie jednego wydziału – Mechanicznego, z działami: precyzyjnej produkcji masowej, odlewniczym oraz konstrukcyjnym. Kandydaci musieli legitymować się maturą licealną ogólnokształcącą lub techniczną oraz co najmniej 3-letnią praktyką zawodową. Program uwzględniał specjalizację dostosowaną do potrzeb miejscowych zakładów. Ministerstwo Oświaty zarządzeniem z dnia 13 stycznia 1950 roku zezwoliło na uruchomienie w roku akademickim 1950/51 Szkoły Inżynierskiej NOT w Radomiu, kształcącej studentów w trybie studiów wieczorowych. Pierwszym rektorem radomskiej Uczelni został mgr inż. Eugeniusz Wasilewski, a prorektorem i jednocześnie dziekanem Wydziału Mechanicznego – mgr inż. Tadeusz Wichert. Po przeprowadzeniu egzaminów wstępnych ogółem na uczelnię przyjęto 98 studentów, a pierwsze Gaudeamus odśpiewano w dniu 9 października 1950 roku w skromnych pomieszczeniach Państwowych Szkół Przemysłowych w Radomiu (późniejsze Technikum Mechaniczne) przy ulicy Kościuszki 7.

Pierwsza siedziba SI NOT w Radomiu w budynku Państwowych Szkół Przemysłowych przy ul. Kościuszki 7 Rok szkolny 1950/51 uczelnia rozpoczęła z dwoma pracownikami etatowymi, pięcioma wykładowcami i dwoma asystentami na godzinach zleconych. Pierwszymi wykładowcami byli wybitni nauczyciele szkół średnich ogólnokształcących i zawodowych: mgr inż. Jerzy Wasilewski (matematyka), dr Juliusz Vorbrodt (chemia), mgr Jan Ciach (fizyka), mgr inż. Ludwik Wandycz (geometria wykreślna), mgr inż. Wacław Jaśkiewicz (metaloznawstwo i obróbka cieplna). Od 19 grudnia 1950 roku zaczęła działać biblioteka Szkoły Inżynierskiej NOT w Radomiu, licząca 3817 tomów. Z dniem 1 stycznia 1951 roku radomska Wieczorowa Szkoła Inżynierska, jak wszystkie szkoły inżynierskie NOT, została upaństwowiona i przejęta przez Ministerstwo Szkół Wyższych i Nauki. W roku akademickim 1951/52 nastąpiły też zmiany na stanowiskach kierowniczych WSI. Dotychczasowy rektor mgr inż. Eugeniusz Wasilewski zrezygnował z zajmowanego stanowiska, motywując to złym stanem zdrowia. Nowym rektorem szkoły z dniem 1 października 1952 roku został mgr inż. Tadeusz Wichert, a dziekanem Wydziału Mechanicznego – mgr inż. Wincenty Gruszczyński, który funkcję tę pełnił do grudnia 1961 roku.

Z nowym rokiem akademickim 1951/52 radomska WSI była już uczelnią posiadającą dwa wydziały w Radomiu i trzy zamiejscowe jednostki organizacyjne: w Skarżysku- Kamiennej, Pionkach i Kielcach. Drugim wydziałem w Radomiu był Wydział Chemiczno-Garbarski, powstały z inicjatywy Centralnego Zarządu Przemysłu Garbarskiego. Stał się on podstawowym źródłem kadr z wyższym wykształceniem dla przemysłu skórzanego nie tylko dla regionu radomskiego, ale także dla całej Polski, gdyż jako jedyny w kraju prowadził specjalność: technologia garbarstwa. Dziekanem wydziału został mgr inż. Mieczysław Pietrzykowski, który tę funkcję sprawował do l października 1955 roku, kiedy to powołany został na stanowisko rektora. W latach 1955-1957 funkcję dziekana pełnił mgr inż. Kazimierz Wańkowicz. Do rozwoju Wydziału Chemiczno-Garbarskiego w tym okresie przyczynił się ponadto wybitny polski uczony w zakresie garbarstwa doc. Edward Krzywicki. Zajęcia prowadzone były zarówno w laboratoriach wydziału, jak i w wytypowanych zakładach garbarskich. Niestety, decyzją Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, w roku akademickim 1956/57 Wydział Chemiczno-Garbarski został zlikwidowany. Ogółem mury wydziału opuściło 62 inżynierów.

Pierwszą z jednostek zamiejscowych radomskiej WSI, utworzonych w roku akademickim 1951/52, był Oddział Wydziału Mechanicznego w Skarżysku-Kamiennej, który kształcił głównie pracowników dla Zakładów Metalowych w tym mieście. Prodziekanem Oddziału został mianowany mgr inż. Marian Schneider, oddelegowany na to stanowisko z Politechniki Gliwickiej. Sprawował tę funkcję do roku 1954, kiedy to przeszedł na stanowisko prorektora WSI w Radomiu, a jego miejsce zajął mgr inż. Tadeusz Woźniak. Zajęcia odbywały się w pomieszczeniach Technikum Mechanicznego. Wykładowcami byli zarówno miejscowi pracownicy Zakładów Metalowych, jak też pracownicy uczelni dojeżdżający z Radomia. Druga zamiejscowa jednostka organizacyjna radomskiej WSI – Wydział Chemiczny – powstała w Pionkach dzięki inicjatywie Zakładów Chemicznych „Pronit”, borykających się z niedoborami kadry inżynierskiej. Dziekanem wydziału został mgr inż. Adolf Dzikowski, a uruchomione od roku akademickiego 1951/52 zajęcia odbywały się w miejscowym Technikum Chemicznym. Znów, decyzją Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, z końcem roku akademickiego 1956/57, wydział został zlikwidowany. Mimo tak krótkiego okresu działalności wydział wykształcił 77 inżynierów chemików. Trzecią z kolei jednostką zamiejscową WSI w Radomiu był Wydział Mechaniczny w Kielcach, uruchomiony w roku akademickim 1951/52 z inicjatywy dyrekcji Kieleckich Zakładów Metalowych. Stworzył on podwaliny do rozwoju późniejszej kieleckiej uczelni podobnego typu. Prodziekanem zamiejscowego Wydziału Mechanicznego w Kielcach, z dniem l grudnia 1951 roku, został mgr inż. Zbigniew Brzuchowski, który pełnił tę funkcję do 31 sierpnia 1953 roku. W latach 1953 – 1957 stanowisko to zajmował mgr inż. Jerzy Piwkowski. Zajęcia odbywały się w pomieszczeniach budynku Technikum Mechanicznego, a także w laboratoriach Kieleckich Zakładów Metalowych, w pracowniach WSI w Radomiu oraz w pracowni przeróbki plastycznej Politechniki Warszawskiej. Rozległą wiedzę przekazywali studentom między innymi: prof. dr inż. Tadeusz Pełczyński – kierownik Katedry Podstaw Obróbki Plastycznej Politechniki Warszawskiej, pracownicy Kieleckich Zakładów Metalowych: mgr inż. K. Alisiewicz, mgr inż. B. Domanowski, mgr inż. K. Karpiński, a także pracownicy radomskich zakładów: K. Klemek, A. Kamiński, E. Kałandyk, R. Stengel, S. Szarecki. W roku 1957, decyzją Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, Wydział Mechaniczny w Kielcach został zlikwidowany. Ogółem na wydziale dyplom inżyniera uzyskało 61 absolwentów.

W roku akademickim 1957/58 po likwidacji wydziałów: Chemiczno-Garbarskiego w Radomiu, Wydziału Chemicznego w Pionkach i Wydziału Mechanicznego w Kielcach, radomską WSI tworzył znów jedynie Wydział Mechaniczny w Radomiu wraz z jego Oddziałem w Skarżysku-Kamiennej. W wyniku mniejszego zainteresowania studiami wieczorowymi spadała też liczba studiujących w WSI, od 307 w roku akademickim 1957/58 do 256 w roku 1958/59. Wyrazem niepokoju i reakcji władz miasta i uczelni na tę sytuację było powołanie w roku 1960 Towarzystwa Przyjaciół Wyższej Szkoły Zawodowej, którego głównym celem była opieka nad miejscową WSI. Rozpoczęto starania o powołanie w Radomiu dziennej wyższej uczelni na bazie Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej. Borykającej się z niedoborami lokalowymi uczelni przekazano budynki po dawnych koszarach wojskowych, gdzie zorganizowano laboratoria, sale wykładowe, pomieszczenia administracyjne, bibliotekę i czytelnię. Istotnie pobudziło to zainteresowanie studiami w radomskiej WSI. W roku 1963, z inicjatywy Zjednoczenia Przemysłu Skórzanego oraz miejscowego przedsiębiorstwa „Radoskór”, reaktywowano też dawny Wydział Chemiczno-Garbarski, jako jedyny w Polsce, Wydział Garbarstwa. Dziekanem wydziału został mgr Jan Ciach, który pełnił tę funkcję do roku 1968, gdy przeszedł na emeryturę. W roku akademickim 1963/64 na wydział przyjęto 35 studentów (w tym 20 kobiet). Wykładowcami, podobnie jak na Wydziale Mechanicznym, byli wybitni fachowcy ze szkół średnich Radomia, głównie z Technikum Przemysłu Skórzanego. W roku 1964 kadrę uczelni stanowiło zaledwie 24 osoby, którymi byli w dalszym ciągu głównie nauczyciele szkół średnich oraz fachowcy zakładów przemysłowych. Niedobór wyspecjalizowanej kadry nauczycieli akademickich oraz niedostateczna baza lokalowa stanowiły barierę bardziej dynamicznego rozwoju uczelni.